İklim değişikliğinin etkileri, 2026 yazında Avrupa’nın büyük bir bölümünde şiddetli bir şekilde hissedildi. İş yerlerinde, evlerde ve hatta evde çok fazla acı çekenlerin götürüldüğü hastane odalarında aşırı sıcaklar, Avrupa Birliği genelinde 50.000 ölüme neden oldu. Belki de Almanya’da 16.000 ve Fransa’da 8.000 ölüm yaşanması nedeniyle, Fransa Ekolojik Geçiş Bakanı Monique Barbut, kendisini bu yakışıksız, kendini öven açıklamayı yapmaya hakkı olduğunu düşündü: “Avrupa komşularımız arasında bizden daha iyi hazırlıklı kimse yoktu.”
Büyük nehirlerin debisi o kadar azaldı ki, Tuna ve Ren gibi Avrupa ekonomisi için hayati önem taşıyan su yollarındaki nehir taşımacılığı önemli ölçüde yavaşladı. Tüm şehirlerin ve kentsel alanların nüfusu için sürekli bir su temini sağlamak büyük bir zorluk haline geliyor.
Fransa’da, “ölçümlerin başladığı 1900 yılından bu yana kaydedilen en sıcak yazı yaşadık ,” diye belirtti Monique Barbut. Birçok bölgede sıcaklıklar birçok gün boyunca 40°C’nin üzerine çıktı. 1 Haziran’dan 31 Ağustos’a kadar, Fransa anakarası 92 günün 53’ünde, yani zamanın yaklaşık %60’ında, en azından topraklarının bir bölümünü etkileyen sıcak hava dalgalarıyla kavruldu.
Bu büyük iklim değişikliğinin tam sonuçları henüz bilinmiyor. Kuraklık, çeşitli tarımsal faaliyetlerde önemli yerel verim kayıplarına neden oluyor.
Orman yangınları giderek daha da görkemli bir hal aldı. Ağustos ayının sonunda, Belçika’nın Almanya sınırındaki High Fens bölgesinde bulunan bir orman kütlesinin alevler içinde tahrip olması sonucu ortaya çıkan duman, gökyüzünü kapladı ve Fransa’nın Moselle bölgesine kadar uzanan yerlerdeki insanların boğazlarını yaktı.
Fransa’da, en önemlilerini örnek vermek gerekirse, Landes, Gironde ve Var bölgelerinin tamamı yangınlardan büyük zarar gördü. Paris bölgesi de bu yangınlardan nasibini aldı ve Fontainebleau orman yangını yaşandı. Monique Barbut’a göre, “Ağustos 2026 sonu itibarıyla, Fransa’da orman yangınları son yirmi yılın ortalamasına göre altı kat daha fazla alanı yakıp kül etmişti “.
Bu yaz, kapitalist sistemi sorumluluklarından kurtarmak isteyen Fransız hükümetinin sergilediği tavrın aksine, bu felaketler insan hatalarının ya da birdenbire altı katına çıkmış kötü niyetli eylemlerin sonucu değildir. Asıl nedeni ise iklim ısınması ve kuraklıktır: önemsiz bir neden bile kontrol edilemez boyutlarda bir yangına yol açabilir.
Dramatik bir gelişme hakkında yalanlar
İklim değişikliği tüm gezegeni etkiliyor. Aşırı hava olaylarının sıklığı ve şiddeti artıyor. Nepal’deki bir vadide buzulun çökmesiyle yaşanan son felaket buna bir örnek teşkil ediyor.
Şu anda, Pasifik Okyanusu sularının döngüsel olarak ısınmasına neden olan ve tüm Amerikan kıtası ve ötesindeki iklimi değiştiren El Niño olayı, olağanüstü etkiler yaratıyor. Ancak bir zamanlar olağanüstü olan bu durum, artık tekrarlayan bir hal alıyor.
2022’de, yoğun bir yaz sıcak dalgasının üzerinden birkaç ay geçtikten sonra, Macron, bilgisizliğini öne sürerek şunları söyledi: “Ülkemizde bu yaz yine bu kadar büyük etkiler yaratacak iklim krizini kim tahmin edebilirdi?” Cevap herkes tarafından biliniyor.
1988 yılında G7’nin himayesinde kurulan Hükümetler arası İklim Değişikliği Paneli’ne (IPCC) bakmak yeterlidir; bu panel, kapitalist toplumun efendilerine karşı bir suçlama yöneltmekten çok uzaktır. Bu bilim insanları, raporlarıyla onlarca yıldır küresel ısınmanın gerçekliği ve nedenleri konusunda uyarıda bulunuyorlar: insanlığın kontrolsüz ekonomik faaliyetleri.
Zenginliği üretme ve taşıma biçimlerini sorgulamayı reddeden en büyük kapitalist şirketlerin argümanlarını yankılayan siyasi liderler ve entelektüeller, bu gerçeği inkâr ettiler ve bazıları bunu yapmaya devam ediyor. Bunlar, Exxon ve Shell gibi petrol tröstlerinin başlattığı politikayı basitçe sürdürüyorlar; bu şirketlerin kendi uzmanları 1960’larda fosil yakıtların çıkarılması ve yakılmasının neden olduğu sera gazı emisyonları konusunda zaten uyarıda bulunmuşlardı. Bu kapitalist petrol ve kar devlerinin çıkarının bu raporları gömmek olduğu açıktı. İklim değişikliğini ve tehlikelerini küçümsemek için uzun vadeli, küresel bir bilgi çarpıtma kampanyası ve bilim insanlarının karalanmasını finanse ettiler. Ayrıca potansiyel sonuçları abartı veya faaliyetleriyle ilgisiz olarak sunarak şüphe uyandırmaya çalıştılar.
Küresel ısınmayla mücadeledeki sahte iddialar
Giderek görmezden gelinmesi zorlaşan bir gerçekle karşı karşıya kalan devletler, 1992’de ilk İklim Değişikliği Taraflar Konferansı’nı (COP) başlatarak bu sorunu ele almaya başladılar. COP 31 yakında Türkiye’de düzenlenecek, ancak önceki otuz COP gibi, kapitalistleri gezegenin geleceğini kârlarının önüne koymaya zorlamayacağı varsayılabilir.
COP’ların en önemli noktası ve o dönemdeki Fransız sosyalist hükümetinin gurur kaynağı, 2015 Paris Anlaşmasıydı. O zamanlar en iyimser olanlar, hükümetlerin küresel bir uyanışından bahsediyordu.
Devletler, belirli koşullar altında, burjuvazinin uzun vadeli çıkarları için kapitalist işletmelerin özgürlüğünü ve özellikle de sonuçlarını umursamadan anlık kâr hırsını kısıtlayabilirlerdi. Ancak Paris Anlaşması bu yönde bile ilerlemedi. En güçlü petrol tröstlerine ev sahipliği yapan Amerika Birleşik Devletleri, anlaşmayı isteksizce imzaladı, tavsiyelerini uygulama niyetinde değildi ve ertesi yıl anlaşmadan çekildi. Böylece dünyanın önde gelen gücü, iklim değişikliğini önlemeye tamamen kayıtsız kaldığını gösterdi.
On yıl sonra, IPCC, 2015 Paris İklim Anlaşması’nda 2100 yılı için belirlenen 1,5°C’lik küresel ısınma sınırının muhtemelen 2040’tan önce aşılacağını bildirdi. COP’ların ardı ardına düzenlenmesi bile iklim değişikliğini yavaşlatmıyor.
Fransa örneğinde, atmosfere salınan karbondioksit emisyonlarının birkaç yıldır azaldığı doğrudur. Bunun Fransız ekonomisinin genel bir yeniden yapılanmasıyla pek ilgisi yoktur; daha çok, yükselen fiyatlar ve satın alma gücündeki düşüş nedeniyle düşük gelirli hanelerin tüketiminde yaşanan yaygın kısıtlamalarla ilgilidir. Kışın, işçi sınıfı daha az ısınma kullanır ve soğuktan etkilenir. Son aylarda, sürücülerin yakıt almakta zorlanması nedeniyle araç kullanımında azalma görüldü. Burjuvazi, işçilerin yaşam standardındaki düşüş ve bunun sonucunda her alanda yaşadıkları kısıtlamalar üzerinden çevre sorunlarına çözüm bulmaya çalışmaktadır.
Öte yandan, örneğin gezegen ölçeğinde artan silah üretiminin yol açtığı kaynak tükenmesi ve kirlilik kimin umurunda? Kesinlikle, kapitalizmle uzlaşırken bir yandan da vatanseverlik ve ulusal savunmanın savunucusu olan, seslerinde heyecanla ekoloji hakkında konuşanlar değil.
Bu dramatik gelişmenin nedenlerine karşı koyma isteği olmayan kapitalist dünya, sonuçlarıyla da başa çıkmakta yetersiz kalmaktadır. Büyük şirketlere sağlanan yardımlar ve silahlanma yarışına odaklanan devletlerin bütçeleri, en gelişmiş olanlar bile, en temel hazırlıkları ihmal etmektedir.
Böylece Fransız devleti, mevcut ve gelecekteki savaşlarda kullanılmak üzere Dassault’dan teknolojiyle donatılmış 200’den fazla Rafale savaş uçağı satın aldı. Ancak orman yangınlarıyla mücadele için, genellikle aynı anda sadece yarısı kullanılabilen, diğer yarısı bakımda olan on iki adet eski Canadair su bombası uçağına sahip.
2024 yılında, Macron “savaş ekonomisini” hızlandırırken, Başbakan Attal, başlangıçta yangın söndürme için ayrılan 52,8 milyon avroluk devlet fonunu iptal etti ve iki yıl önce duyurulan dört Canadair su bombası uçağından ikisinin siparişini de iptal etti. Bu su bombası uçakları, 2026 yazında Gironde bölgesinde 220.000 kişinin tahliye edildiği dönemde, Rafale savaş uçaklarından çok daha iyi bir koruma sağlayacaktı. İtfaiyeciler için yeterli kaynak olmaması nedeniyle, nüfusun bir kısmı gönüllü olarak onlara yardım etmek ve bu eksiklikleri telafi etmek zorunda kaldı.
İklim değişikliği ve sonuçlarıyla mücadele, artık büyük emperyalist güçlerin yakın zamana kadar Afrika veya Asya halklarının sorunlarına yönelik sahte bir ilgi göstermek için kullandıkları göstermelik bir mesele bile değil. Kalkınma yardımı ve bulaşıcı hastalıklarla mücadelede olduğu gibi, çevreyle ilgili krize ayrılan bütçeler de önemli ölçüde azaldı ve şimdi çok az bir miktarı temsil ediyor.
Geçmişte kalmış bir ekonomik sistem
Tıpkı sermayesinin gezegeni küresel bir kriz riskine maruz bıraktığı finans alanında olduğu gibi, burjuvazi de giderek daha acil hale gelen iklim tehlikesiyle karşı karşıya kaldığında bile kâr hırsına hiçbir kısıtlama getirmiyor.
Kapitalistler, insanları ve doğal kaynakları sonuna kadar sömürerek geride yalnızca yıkıntı bırakırlar. Üretimi yalnızca bekledikleri kar oranlarına göre düzenlerler. Devletler ise bunu kolaylaştırır. İnsanlığın geleceğini, şu anda yaşanmakta olan ve gelecekteki iklim felaketinden korumak amacıyla ekonomiyi düzenlemeye çalışsalar bile, bu kapitalist sistemin istikrarsızlığı ve öngörülemezliğiyle karşı karşıya kalacaklardır; zira bu sistem, ekonominin planlanmasını ve yeni koşullara ciddi bir şekilde uyum sağlanmasını engellemektedir. Toplum, kendisine sadece karanlık bir gelecek sunan ve artık değiştirilmesinin tam zamanı olan saçma bir ekonomik düzenin acısını çekiyor.
20 Ekim 2026
LDC Kasım 2026
Bu makale, Lutte de Classe 259’uncu sayısından bir çevirisidir.